Gia công thực phẩm chức năng Thái Lan: 6 quyết định của chủ thương hiệu

Quyết định 1: nhóm sản phẩm và dạng bào chế

Thực phẩm chức năng là một cái tên rất rộng. Trong thực tế gia công tại Thái Lan, các nhóm phổ biến gồm collagen, vitamin và khoáng chất, omega-3, sản phẩm hỗ trợ kiểm soát cân nặng, chiết xuất thảo dược, đồ uống chức năng và cà phê hoặc trà chức năng. Mỗi nhóm kéo theo một chuỗi quyết định khác nhau về nguyên liệu, kiểm nghiệm và hồ sơ, nên việc đầu tiên là chốt một nhóm thay vì muốn làm tất cả cùng lúc.

Tiếp theo là dạng bào chế. Cùng một hoạt chất có thể ra đời dưới dạng bột pha uống, viên nang, viên nén, nước uống đóng chai, gummy hay gói stick. Mỗi dạng có ưu nhược riêng:

• **Bột và stick**: dễ truyền thông về liều lượng, phù hợp collagen và đồ uống đẹp da, nhưng cần quan tâm hương vị và độ tan.
• **Viên nang, viên nén**: gọn, bảo quản tốt, thuận tiện cho vitamin và thảo dược; người dùng ít cảm nhận được sự khác biệt về trải nghiệm.
• **Nước uống đóng chai**: trải nghiệm tốt, hợp kênh bán lẻ, nhưng cồng kềnh khi vận chuyển và đòi hỏi quy trình thanh trùng.
• **Gummy**: hấp dẫn với người trẻ, song giới hạn về hàm lượng hoạt chất và nhạy cảm với nhiệt khi đi đường bộ.

Lời khuyên của chúng tôi: chọn dạng bào chế theo kênh bán và thói quen của khách hàng mục tiêu, không chọn theo thứ đang hot trên mạng. Một dòng collagen bán qua livestream cần câu chuyện khác với một dòng vitamin bán qua nhà thuốc.

Quyết định 2: công thức có sẵn hay phát triển công thức riêng

Đây là chỗ nhiều chủ thương hiệu bối rối nhất. Có ba lối đi quen thuộc. Lối ODM dùng công thức có sẵn của nhà máy đối tác, bạn chỉ chọn hương vị, hàm lượng trong khung cho phép và thiết kế bao bì; đây là cách nhanh nhất để có sản phẩm đầu tiên. Lối OEM sản xuất theo công thức hoặc bảng thông số bạn đã có, phù hợp khi bạn chuyển nhà máy hoặc đã làm việc với chuyên gia dinh dưỡng. Lối full custom là đồng phát triển công thức mới từ đầu, dành cho thương hiệu muốn khác biệt thật sự.

Việc phát triển công thức riêng nghe hấp dẫn nhưng đi kèm đánh đổi. Bạn cần nhiều vòng mẫu thử hơn, phải chờ kết quả kiểm nghiệm cho từng phiên bản và chi phí phát triển thường được tính riêng. Ngược lại, công thức có sẵn giúp bạn ra thị trường sớm để kiểm chứng nhu cầu, rồi nâng cấp ở lô sau.

Một cách tiếp cận thực tế mà chúng tôi hay gợi ý cho thương hiệu riêng mới ra mắt: bắt đầu với công thức nền có sẵn, chỉ tuỳ chỉnh 1–2 điểm tạo bản sắc (hương vị đặc trưng, bổ sung một chiết xuất thảo dược Thái, điều chỉnh hàm lượng chính), và chốt rõ trên giấy ai sở hữu công thức sau khi hoàn thành. Điều khoản sở hữu công thức là thứ cần hỏi ngay từ buổi tư vấn đầu tiên, không để đến lúc ký hợp đồng mới bàn.

Quyết định 3: nguyên liệu và tuyên bố công dụng được phép

Người tiêu dùng mua thực phẩm bổ sung vì lợi ích họ kỳ vọng, nhưng pháp luật chỉ cho phép bạn nói những gì được chứng minh và được đăng ký. Vì vậy, nguyên liệu và tuyên bố công dụng phải được quyết định cùng nhau ngay từ đầu, không phải lúc thiết kế nhãn.

Về nguyên liệu, hãy làm rõ với đối tác gia công ba điều: nguồn gốc (nguyên liệu nhập khẩu hay nội địa Thái), tài liệu đi kèm cho từng lô (phiếu phân tích, chứng nhận nguồn gốc khi có) và hàm lượng thực tế sau sản xuất so với hàm lượng công bố. Với collagen, ví dụ, cần hỏi rõ loại collagen, nguồn (cá hay bò) và kích thước phân tử, vì những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách bạn mô tả sản phẩm và đến yêu cầu của người tiêu dùng Việt.

Về tuyên bố công dụng, nguyên tắc an toàn là chỉ nói về vai trò hỗ trợ, dùng ngôn ngữ phù hợp với nhóm thực phẩm bổ sung, tuyệt đối không dùng từ ngữ gợi ý chữa bệnh. Quy định cụ thể về công bố và quảng cáo thực phẩm chức năng tại Việt Nam thay đổi theo thời gian, nên hãy xem thông tin trong bài này là tham khảo và kiểm tra lại với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm hoặc đơn vị dịch vụ công bố trước khi in nhãn.

Lỗi hay gặp: chốt nhãn và nội dung quảng cáo trước, rồi mới phát hiện hoạt chất chính không được phép nêu công dụng như mong muốn, dẫn đến phải in lại toàn bộ bao bì.

Quyết định 4: bao bì, số lượng và MOQ 1.000 sản phẩm/SKU

Bao bì của thực phẩm chức năng vừa là công cụ bán hàng vừa là lớp bảo vệ sản phẩm. Gói stick cần màng ghép chống ẩm; viên nang cần lọ có hạt hút ẩm hoặc vỉ; đồ uống cần chai và nắp chịu được quy trình thanh trùng. Hãy để đối tác gia công tư vấn vật liệu phù hợp dạng bào chế trước, rồi mới bàn đến thiết kế đồ hoạ.

Về số lượng, mức MOQ chuẩn khi gia công là 1.000 sản phẩm/SKU. Con số này đến từ thực tế sản xuất: mỗi lần chạy máy cần lượng nguyên liệu tối thiểu, bao bì in theo lô và chi phí kiểm nghiệm được tính cho mỗi lô, nên dưới mức này giá thành một đơn vị sẽ tăng mạnh. Nếu bạn muốn thử nhiều hương vị, hãy nhớ mỗi hương vị là một SKU riêng và kéo theo MOQ riêng.

Một checklist nhỏ để quyết định số SKU ở lô đầu:

• Kênh bán chính đã có hay chưa, và sức bán ước tính trong vài tháng đầu.
• Hạn sử dụng của sản phẩm so với tốc độ bán dự kiến.
• Ngân sách cho bao bì và kiểm nghiệm nhân với số SKU.
• Khả năng lưu kho tại Việt Nam trong điều kiện nhiệt độ phù hợp.

Phần lớn thương hiệu nên bắt đầu với 1–2 SKU làm thật tốt, thay vì 5 SKU dàn trải. Giá cụ thể tuỳ sản phẩm, dạng bào chế và số lượng; đội ngũ sẽ tư vấn chi tiết khi báo giá.

Quyết định 5: hồ sơ công bố tại Việt Nam và chứng từ từ Thái Lan

Sản phẩm gia công tại Thái Lan muốn lưu hành ở Việt Nam phải đi qua thủ tục công bố thực phẩm theo quy định hiện hành của Việt Nam. Tuỳ nhóm sản phẩm mà hình thức là tự công bố hay đăng ký bản công bố, và yêu cầu hồ sơ khác nhau. Đây là phần việc thuộc về chủ thương hiệu, thường được thực hiện trực tiếp hoặc thuê đơn vị dịch vụ công bố, nên hãy lên kế hoạch cho nó song song với việc phát triển sản phẩm, không để đến khi hàng về mới bắt đầu.

Từ phía Thái Lan, những tài liệu thường được yêu cầu cho hồ sơ gồm giấy chứng nhận lưu hành tự do của sản phẩm, chứng nhận GMP hoặc tương đương của nhà máy sản xuất, phiếu kết quả kiểm nghiệm của lô hàng và bản mô tả thành phần. Tài liệu được cung cấp theo từng mặt hàng khi đặt hàng, và nội dung của chúng phụ thuộc vào công thức cuối cùng, vì thế mọi thay đổi công thức ở phút chót đều ảnh hưởng tới hồ sơ.

Điều chúng tôi khuyên: ngay khi chốt công thức, hãy gửi danh sách thành phần cho đơn vị làm công bố tại Việt Nam để họ rà soát trước, tránh trường hợp một nguyên liệu hợp lệ ở Thái nhưng chưa nằm trong danh mục được phép tại Việt Nam. Thông tin về thủ tục trong bài là để tham khảo; quy định và biểu mẫu có thể thay đổi, bạn nên kiểm tra với cơ quan quản lý và đơn vị thông quan trước khi nhập lô đầu.

Quyết định 6: làm việc trực tiếp với nhà máy hay qua đối tác quản lý sản xuất

Có hai cách để gia công thực phẩm chức năng tại Thái Lan. Cách thứ nhất là tự tìm nhà máy, tự làm việc với phòng R&D, phòng kiểm nghiệm, nhà cung cấp bao bì, đơn vị thiết kế và công ty vận chuyển. Cách này phù hợp nếu bạn có người ở Thái, đọc được tài liệu kỹ thuật và có thời gian theo sát từng khâu.

Cách thứ hai là làm việc với một đối tác quản lý sản xuất, nhận trách nhiệm toàn trình và điều phối các nhà máy đối tác thay cho bạn. 5FINE (5fineglobal.com) vận hành theo mô hình này: không tự nhận có nhà máy riêng, mà quản lý sản xuất qua mạng lưới nhà máy đối tác đạt chuẩn GMP tại Thái Lan cùng các thị trường khác, đi cùng bạn từ tư vấn ý tưởng, phát triển công thức, thiết kế bao bì, hồ sơ, sản xuất, kiểm soát chất lượng đến xuất khẩu. Với chủ thương hiệu đã có dòng gia công mỹ phẩm và muốn mở rộng sang thực phẩm bổ sung, lợi thế là một đầu mối cho cả hai nhóm sản phẩm.

Dù chọn cách nào, hãy đặt những câu hỏi này trước khi ký:

• Nhà máy sản xuất có chứng nhận gì, và tài liệu được cung cấp theo mặt hàng ra sao?
• Ai chịu trách nhiệm khi lô hàng không đạt kiểm nghiệm?
• Quy trình duyệt mẫu gồm mấy vòng và chi phí mẫu được tính thế nào?
• Ai sở hữu công thức và thiết kế sau khi hoàn thành?
• Thời gian và điều kiện giao hàng được xác nhận ở bước nào?

Câu trả lời rõ ràng cho 5 câu hỏi này nói lên nhiều hơn bất kỳ lời giới thiệu nào.